با آنکه هنوز پاندومی هانتاویروس در جهان شکل نگرفته؛ اما احتمال ورود این ویروس به ایران جدی بوده و جوندگان از جمله موش ها یکی از مهمترین عاملان انتقال هستند؛ لذا باید بیشتر مواظب این حیوانات بود.
بیماری هانتاویروس یک عفونت ویروسی حاد است که عمدتاً از طریق جوندگان، بهویژه موشها، به انسان منتقل میشود.
این ویروس از طریق تماس با ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان آلوده پخش میشود و افراد در مناطق روستایی یا کسانی که با خانههای جوندگان سروکار دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
علائم اولیه آن شبیه آنفولانزا است، اما در موارد شدید میتواند منجر به سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) شود که با مشکلات تنفسی شدید، نارسایی قلبی و کلیوی همراه است و نرخ مرگومیر بالایی دارد.
هانتاویروسها در سراسر جهان یافت میشوند، اما سویههای مختلف آنها در قارههای گوناگون شیوع دارند.
در آمریکا، سویههایی که باعث HPS میشوند، شایعترند. در اروپا و آسیا، ویروسهایی که باعث تب هانتاویروس با علائم کلیوی (HFRS) میشوند، بیشتر دیده میشوند.
اگرچه انتقال انسان به انسان نادر است، اما برخی سویهها میتوانند این انتقال را نیز داشته باشند.
درمان خاصی برای هانتاویروس وجود ندارد و تمرکز بر مراقبتهای حمایتی در بخش مراقبتهای ویژه است.
پیشگیری شامل کنترل جوندگان و رعایت بهداشت است. اخیراً موارد پراکندهای در مناطق مختلف جهان گزارش شده که نگرانیهایی را در خصوص گسترش آن به مناطق جدید، از جمله احتمال ورود به ایران، ایجاد کرده است، هرچند هنوز در ایران مشاهده نشده است.
موش ها جوندگانی هستند که در همه نقاط می توان حضور و نشانه های حضورشان را به خوبی دید و حس کرد.
جوی های آب و فاضلاب،انبارهای مختلف به ویژه مواد غذایی،خانه های متروکه و قدیمی،و حتی محل نگهداری برنج و مواد غذایی محدود در منازل می تواند محل خوبی برای زندگی این حیوان موزی و متهم اصلی انتقال این ویروس برشمرد.
به گفته معاون بهداشت وزیر بهداشت علیرضا رئیسی این ویروس هنوز به این وارد نشده اما انتقال آن آسان بوده و امکان ابتلای افراد به این ویروس از طریق جوندگان جدی است.
ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران در گفت وگو با خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس بیان کرد: هانتا ویروس یک بیماری عفونی حاد و کشنده است که بیشتر در آمریکای جنوبی شایع است و در آنجا سالهاست ادامه داشته است. فعلاً در اروپا و بعضی کشورها هم دیده شده است.
وی درباره اینکه «منشأ این بیماری چیست و چگونه منتقل میشود؟»، تصریح کرد: متأسفانه بیماری از جوندگان به انسان منتقل میشود؛ یعنی از حیواناتی مثل موش. کسانی که در معرض خطر هستند، بیشتر روستاییها و کارگران ساختمانهایی هستند که در حال ساخت یا بازسازی ساختمانهای قدیمیاند.
خسرونیا متذکر شد: بیماری بیشتر از طریق فضله، آب دهان و ترشحات موش منتقل میشود و افرادی که با موش یا در نزدیکی خانه موشها زندگی میکنند بیشتر مبتلا میشوند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینکه «میزان شیوع این بیماری در انسان چگونه است؟» افزود: ابتلای انسان بسیار نادر است؛ ولی متأسفانه وقتی گرفتار میشوند خطر مرگ وجود دارد.
وی اضافه کرد: این ویروس انواع و سویههای مختلفی دارد و فقط یک نوع آن از انسان به انسان منتقل میشود.
همه انواع دیگر فقط از جوندگان و موشها به انسان منتقل میشوند.خسرونیا درباره اینکه «علائم بیماری چگونه ظاهر میشود؟»،تصریح کرد: علائم شبیه آنفولانزا است؛ شامل درد استخوانی، درد کمر، درد ناحیه باسن، درد پشت ران، تب، لرز، استفراغ، ضعف عمومی، بیاشتهایی و بیحالی.
وی افزود: چند روز طول میکشد تا ویروس از جونده به انسان منتقل شود و حدود دو تا چهار هفته زمان میبرد تا علائم ظاهر شود.
خسرونیا درباره اینکه «روند درمان این بیماران چگونه است؟»،گفت بیمار باید در ICU بستری باشد و تحت کنترل کامل قرار بگیرد. باید تلاش کنیم علائم اولیه را برطرف کنیم، درد را کاهش دهیم و تنفس بیمار را بهبود ببخشیم. این بیماری درمان خاص و واکسن ندارد.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینکه «چرا تشخیص این بیماری دشوار است؟»ابراز کرد: چون در روزهای اولیه دقیقاً شبیه بیماریهای عفونی معمولی است و قابل شناسایی نیست. اما بعد از آن با شدت بیماری، گرفتاریهای قلب، ریه و کلیه خودشان را نشان میدهند.
وی ادامه داد: بهتدریج فشار خون افت پیدا میکند، ضعف عمومی شدید میشود و گاهی منجر به مرگ میشود. ریه اولین عضو گرفتار است و متأسفانه آب در ریهها جمع میشود و تنفس به سختی انجام میشود.
خسرونیا یادآور شد: سپس قلب گرفتار میشود، نارسایی قلب ایجاد میشود و حتی عروق کوچک هم ممکن است پاره شوند و خونریزی مختصر اتفاق بیفتد. گاهی کلیهها درگیر میشوند، اوره و کراتین بالا میرود و بیمار نیاز به دیالیز پیدا میکند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینکه «مهمترین راه پیشگیری چیست؟» تاکید کرد: باید از تماس با جوندگان و موشها پرهیز کنیم. کسانی که در خانه موش نگه میدارند یا در صحرا و نزدیک لانه موش زندگی میکنند باید کاملاً مراقب باشند.
وی درباره اینکه «آیا امکان مرگ سریع در این بیماری وجود دارد؟»گفت: بله، بیمار ممکن است در عرض چهار تا شش هفته فوت کند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی اضافه کرد: همچنین افرادی که با بیماران سروکار دارند باید از تماس دائم پرهیز کنند. تماس لحظهای مشکلساز نیست، اما حضور طولانیمدت در یک اتاق بسته، احتمال واگیرداری را افزایش میدهد. رعایت اصول بهداشتی ضروری است.
وی خاطرنشان کرد: این بیماری هنوز در ایران دیده نشده و هیچ علامتی گزارش نشده و وزارت بهداشت هم تذکری صادر نکرده است. اما اگر راههای هوایی و مسافرتها باز باشند، این امکان وجود دارد که ویروس به ایران منتقل شود.
